Drewno średniowymiarowe, oznaczane symbolem S, to surowiec o szerokim spektrum zastosowań – od kopalni i energetyki po przemysł papierniczy i płytowy. W klasyfikacji brakarskiej kluczowy jest tu podział na grupy, które determinują, czy drewno trafi do papierni, czy do Twojego kominka.
Oto zestawienie wymagań jakościowo-wymiarowych dla drewna średniowymiarowego (iglastego i liściastego).
1. Klasyfikacja wymiarowa
Drewno średniowymiarowe definiuje się przez dwa parametry:
- Minimalna średnica górna (bez kory): 5 cm.
- Maksymalna średnica dolna (bez kory): 24 cm.
Podział na grupy:
| Symbol | Nazwa / Przeznaczenie | Charakterystyka |
| S1 | Drewno dłużycowe (żerdzie) | Długie elementy (np. stemple budowlane), wyrabiane w całych długościach. |
| S2 | Drewno stosowe (użytkowe) | Krótkie wałki (zwykle 1,0–2,5 m) dla przemysłu celulozowego i płytowego. |
| S3 | Drewno żerdziowe (z trzebieży) | Cienkie żerdzie ogólnego przeznaczenia (S3a i S3b). |
| S4 | Drewno opałowe | Surowiec z wadami dyskwalifikującymi go z użytku przemysłowego. |
2. Szczegółowe wymagania dla grupy S2 (Kluczowa rynkowo)
Grupa S2 jest najczęściej spotykana w obrocie. Dzieli się na podgrupy, które mają bardzo konkretne wymagania jakościowe:
S2a – Drewno stosowe przemysłowe (ogólne)
Dopuszcza się tu dość szeroki wachlarz wad, ponieważ surowiec jest przeznaczony do mechanicznego rozdrabniania (na wióry).
- Sęki: Dopuszczalne, obcięte równo z pobocznicą.
- Krzywizna: Dopuszczalna (zwykle do 10-15 cm na 1 mb), o ile pozwala na ułożenie w stosie.
- Zgnilizna: Dopuszczalna twarda (często do 50% powierzchni czoła) oraz ograniczona zgnilizna miękka.
S2b – Drewno stosowe „wybórkowe” (wysokiej jakości)
To „arystokracja” wśród papierówki. Wymagania są tu zbliżone do drewna wielkowymiarowego klasy C.
- Wymiary: Zazwyczaj ściśle określona długość (np. 1,2 m lub 2,4 m).
- Wady: Niedopuszczalna zgnilizna miękka, mocno ograniczone sęki i krzywizny. Surowiec musi być „zdrowy” i czysty.
3. Grupa S1 i S3 – Drewno dłużycowe i żerdzie
Brakarz oceniający żerdzie (S1 i S3) patrzy głównie na prostoliniowość i zbieżystość.
- S10 (żerdzie ogólne): Muszą być okrzesane, o określonej średnicy znamionowej.
- S3b (żerdzie gospodarcze): Dopuszczają większe wady, często wykorzystywane w rolnictwie lub jako tyczki.
4. Główne kryteria oceny jakościowej (S4 i inne)
W drewnie średniowymiarowym brakarz skupia się na trzech „grzechach głównych”:
- Zgnilizna (Huba):
- W S2a i S4 jest akceptowalna w różnych stopniach.
- W S1 i S2b praktycznie eliminuje surowiec.
- Krzywizna:
- Musi pozwalać na stabilne ułożenie drewna w stosie. Drewno zbyt pokrzywione (tzw. „haki”) jest odrzucane do najniższej klasy lub musi zostać pocięte na krótsze odcinki.
- Okrzesanie:
- Wszystkie klasy (poza gałęziówką M) wymagają starannego obcięcia sęków. Pozostawienie „szabel” utrudnia pomiar i transport.
5. Pomiar i odbiórka stosowa
W przeciwieństwie do drewna wielkowymiarowego (liczonego w sztukach), drewno S2 i S4 mierzy się metodą stosową:
- Metr przestrzenny (mp): Objętość stosu wraz z wolnymi przestrzeniami (szerokość × wysokość × długość wałków).
- Metr sześcienny (m³ – „kubik”): Czysta masa drzewna obliczana po zastosowaniu odpowiedniego współczynnika zamiennego (np. dla sosny w korze współczynnik ten wynosi ok. 0,62–0,65).
Brakarska ciekawostka: Przy drewnie liściastym S2 (szczególnie brzozie i buku) kluczowy jest czas odbioru. Jeśli drewno zbyt długo leży w lesie latem, dochodzi do tzw. zaparzenia, co drastycznie obniża jego wartość dla przemysłu celulozowego.