1. Klasyfikacja wymiarowa
Podobnie jak w przypadku iglastych, dolna granica dla drewna wielkowymiarowego to 14 cm średnicy górnej (bez kory).
Stopnie grubości (mierzone w połowie długości):
| Stopień grubości | Średnica (bez kory) |
| 1 | do 24 cm |
| 2 | 25 – 34 cm |
| 3 | 35 cm i więcej |
Warto wiedzieć: W gatunkach cennych, takich jak dąb, klasa 3 (powyżej 35 cm) jest najbardziej poszukiwana i osiąga najwyższe ceny na submisjach (licytacjach najcenniejszego drewna).
2. Klasy jakości (A, B, C, D)
Klasyfikacja zależy od przeznaczenia surowca i stopnia występowania wad.
- Klasa A (WA0): Surowiec najwyższej klasy, tzw. okleinowy. Musi być idealnie prosty, bez sęków (nawet zarośniętych) i bez fałszywej twardzieli (w gatunkach takich jak buk czy jesion).
- Klasa B (WB0): Klasa łuszczarska i tartaczna wysokiej jakości. Dopuszcza nieliczne sęki zdrowe i niewielkie krzywizny.
- Klasa C (WC0): Klasa ogólnoużytkowa (tartaczna). Dopuszczalne sęki psujące i zdrowe, sinizna oraz fałszywa twardziel.
- Klasa D (WD): Surowiec o najniższych parametrach, dopuszczający zgniliznę miękką i duże wady budowy.
3. Specyficzne wady w ocenie liściastej
Brakarz przy drewnie liściastym zwraca uwagę na detale, które przy sosnie mogłyby zostać zignorowane:
Guzy i róże (Zarośnięte sęki)
To kluczowy element oceny. Guz to wypukłość na korze, która świadczy o tym, że pod spodem znajduje się sęk.
- W klasie A guzów być nie może.
- Liczba guzów na metr bieżący kłody decyduje o spadku z klasy B do C.
Fałszywa twardziel (Twardziel ciemna)
Szczególnie istotna u buka i jesionu. Jest to ciemniejsze przebarwienie w środkowej części pnia.
- W klasach wyższych (A i B) jej obecność jest mocno limitowana (np. do 1/5 lub 1/3 średnicy czoła).
- Może ona prowadzić do pęknięć twardzielowych, co dyskwalifikuje drewno z produkcji okleiny.
Skręt włókien
W gatunkach liściastych skręt włókien jest częściej spotykany niż u iglastych. Powoduje on, że deski po wysuszeniu „śmigiełkują” (wyginają się wokół własnej osi). Jest to wada silnie limitowana w klasach A i B.
Zgnilizna i przebarwienia
- Zgnilizna twarda i miękka: W klasach A i B niedopuszczalna.
- Zaparzenie (u buka i brzozy): Bardzo groźna wada powstająca przy niewłaściwym składowaniu latem. Powoduje szybką utratę wartości technicznej.
4. Zasady pomiaru
Pomiar odbywa się analogicznie do drewna iglastego, z jednym ważnym zastrzeżeniem dotyczącym kory:
- Średnica znamionowa: Mierzona w połowie długości. Jeśli pomiar jest w korze, brakarz musi odjąć naddatek na korę (liściaste mają zazwyczaj grubszą korę niż iglaste, zwłaszcza dąb).
- Długość: Mierzona z dokładnością do 10 cm w dół.
- Nadmiar: Standardowo 10 cm „gratis” na przyżynkę.
Ciekawostka brakarska: Przy dębach o bardzo dużej średnicy (tzw. kłody odziomkowe), brakarz często sprawdza „lustro” – czyli świeże cięcie piłą, aby ocenić regularność słojów i brak drobnych pęknięć pierścieniowych, które mogłyby zdyskwalifikować surowiec z najwyższej klasy.